Co zrobić, aby dziecko potrafiło poradzić sobie w każdej sytuacji?

Malgorzata Gizak 100x100Marzeniem każdego rodzica jest zapewnienie dziecku jak najlepszego  przygotowania do dorosłego życia. Każdy robi to na swój sposób. Jedni wykupują  polisę na życie, drudzy budują piękną willę, a jeszcze inni zakładają lokatę z wysokim oprocentowaniem. Jednak okazuje się, że chociaż posiadanie kapitału znacznie ułatwia start w dorosłość, wcale nie jest gwarantem udanego, satysfakcjonującego życia. Cóż więc może je zapewnić? Okazuje się, że „kluczem otwierającym niemalże wszystkie drzwi” jest wysokie poczucie własnej wartości.

Co to takiego?

Określając inaczej jest to obraz samego siebie,  samoocena, czy jak kto woli, postawa wobec siebie. To nasza odpowiedź na pytania: „Jaki jestem?”, „Czy lubię siebie samego? „Czy uważam, że zasługuję na szczęście i miłość?, „Czy potrafię sprostać wyzwaniom?”. Czyli po prostu wszystko to, co myślimy na swój temat. W zależności od tego czy opinia jest  pozytywna czy też nie, nasze poczucie wartości własnej  jest wysokie, lub też niskie.

Co sprawia, że myślimy o sobie właśnie tak, a nie inaczej…???

Budowanie poczucia własnej wartości rozpoczyna się już we wczesnym dzieciństwie i trwa w zasadzie przez całe życie. Mimo, iż wpływa na nie wiele czynników, to niewątpliwie najważniejszym z nich, są rodzice. To właśnie oni od najmłodszych lat dostarczają  dziecku informacji o otaczającym świecie i wskazują sposoby postępowania. Wygłaszają również opinie o dziecku, na  podstawie których  wyciąga ono wnioski: „ Tak mnie widzą rodzice, więc taki jestem”. „Jeżeli rodzice tak uważają, to jest to prawda”. „Inni myślą o mnie tak samo, jak moi rodzice”.

Również bardzo duży wpływ na poczucie wartości dziecka ma to, jak rodzice oceniają sami siebie. Niepewni swojej wartości opiekunowie wychowują słabe psychicznie dzieci. Pamiętajmy, że nasza pociecha najlepiej uczy się, gdy ma dobry przykład Dlatego też warto ocenić swój poziom zadowolenia z siebie i zadbać o wysokie poczucie wartości.  .

Jakie zachowania świadczą o tym, że dziecko ma wysoką i stabilną samoocenę?

  • Radość jaką dziecko czerpie z życia widoczna jest w spontanicznym i swobodnym zachowaniu,  także mimice twarzy, sposobie poruszania się, tonie głosu, posturze.
  • Dziecko potrafi przyznać się do błędów i przyjąć krytykę.
  • Często zadaje pytania, jest otwarte i ciekawe świata.
  • Dziecko radzi sobie w sytuacjach stresowych, nie są one dla niego przerażające.
  • Zachowuje spokój zarówno podczas przeżywania pozytywnych, jak i negatywnych emocji.
  • Jest kreatywne i wierzy w możliwość odniesienia sukcesu.
  • Chętnie nawiązuje kontakty z rówieśnikami, jest towarzyskie.
  • Chętnie podejmuje nowe zadania, ponawia próby wykonania w przypadku, gdy za pierwszym razem nie uda się.
  • Jest zadowolone z efektów swojej pracy.
  • Ma wielu kolegów, chętnie przebywa w ich towarzystwie, zgodnie  bawiąc się.
  • Śmiało prezentuje swój punkt widzenia.
  • Nie obawia się wystąpień publicznych.

Po czym poznać, że dziecko ma zaniżone poczucie własnej wartości?

  • Negatywnie wypowiada się na temat swoich możliwości.
  • Często wycofuje się z nowych zadać – „To nie dla mnie”, „Ja tego nie potrafię”, „Na pewno mi się nie uda”.
  • Wyszukuje najróżniejsze trudność przeszkadzające mu w realizacji zadania (w ten sposób z góry usprawiedliwia swoją porażkę).
  • Unika wystąpień na forum publicznym.
  • Stale potrzebuje, aby osoby które są dla niego autorytetami (rodzice, nauczyciele. starsze rodzeństwo) potwierdzały prawidłowość wykonania zadania.
  • W zachowaniu dziecka widać wyraźną niepewność, nieśmiałość i wycofanie.
  • Winą za swoje  porażki dziecko obarcza wyłącznie siebie.
  • Sukces przypisuje czynnikom zewnętrznym – udało mi się.
  •  Wynik pojedynczego działania przenosi na całość swoich działań („Jestem do niczego”, „Jestem beznadziejny i głupi”, „Niczego nie potrafię dobrze zrobić”).
  • Silnie reaguje na krytykę,
  • Najczęściej wycofuje się  z wykonania zadania już po pierwszej trudności.
  • Nie potrafi przyjmować pochwał, nie docenia własnych zalet, umiejętności czy talentów (Ten rysunek wcale nie jest ładny).
  • Jest podejrzliwe i nieufne zarówno wobec rówieśników, jak i dorosłych.
  • Często porównuje się z innymi na swoją niekorzyść (Zosia jest ładniejsza, mądrzejsza, ładniej rysuje).
  • Przejawia dużą potrzebę akceptacji  i uznania ze strony rodziców, nauczycieli, kolegów (tzw. głód miłości).
  • Dziecko wykazuje tendencję do samotności, unikania kontaktów towarzyskich.

Poniżej kilka propozycji, które pozwolą Wam wspierać dziecko, tak aby wyrosło na pewnego siebie człowieka, który potrafi poradzić sobie w każdej sytuacji.

  • Okazuj miłość i czułość. Dziecko niezależnie od tego, co robi musi wiedzieć, że jest kochane i że znajdzie w Tobie oparcie. Zamanifestuj, jak bardzo czerpiesz radość z każdego kontaktu z nim.
  • Zaakceptuj jego  uczucia – te przyjemne i te nieprzyjemne. Określ je i nazwij. Zamiast „Nie przejmuj się, nie płacz” powiedz „Musi ci być przykro, widzę, że jesteś smutna.”
  • Zamiast krytykować dziecko, stwarzaj sytuacje, kiedy usłyszy, że mówisz o nim dobrze (np. rozmawiając przez telefon z koleżanką, pochwal dziecko – mimo, że wydaje się zajęte oglądaniem telewizji na pewno to usłyszy).
  • Wytycz dziecku jasne granice (określ konkretnie czego oczekujesz, wcześniej informuj dziecko o konsekwencjach nieposłuszeństwa). Dzięki temu poczuje się bezpiecznie.
  • Gdy dziecko przychodzi z problemem nie udzielaj od razu dobrych rad.
  • Pokaż dziecku, że  wierzysz w jego rozsądek i mądrość życiową. (Jeżeli dostało  jedynkę – zapytaj, co może zrobić żeby ją poprawić. Jeżeli zgubiło klucze – zapytaj jak chce ich szukać? Co może zrobić, aby więcej ich nie gubić? Gdy pokłóciło się z kolegą – zapytaj co może robić, aby się z nim pogodzić?)
  • Pokaż mu, że wierzysz w jego możliwości. Pozwól na samodzielność ( np. nakrywanie do obiadu).
  • Wspieraj jego naturalną ciekawość. Nie hamuj jej poprzez ciągłe ostrzeżenia (uważaj bo się przewrócisz, nie wchodź tam, bo spadniesz).
  • Pozwól dziecku mieć wpływ na swoje życie ( daj możliwość wyboru np. koloru bluzki, wzoru na piórniku)
  • Oddziel dziecko od zachowania – Zamiast „Jesteś niegrzeczny” powiedz – „Nie podoba mi się, że bijesz swoją młodszą siostrę”.
  • Nie wpędzają dziecka w poczucie winy stwierdzając : „Z Tobą się nie da wytrzymać!” „Jesteś okropny!” Formułuj konstruktywne komunikaty, które  stwierdzają, że jest problem, który trzeba rozwiązać..
  • Ucz samodzielności i odpowiedzialności. Odrabianie lekcji, pakowanie plecaka, sprzątanie swoich rzeczy, to obowiązki Twojego dziecka, a nie Twoje. Pozwól mu się z nich wywiązać.
  •  Wspieraj dziecko w działaniach i zachęcaj słowami „Dasz radę”.
  • Nie ośmieszaj i nie oceniaj. Ucz je, że porażki i uczucie bezradności są naturalnymi elementami uczenia się.
  • Zamiast koncentrować się na błędach, doceniaj wysiłki i starania dziecka.
  • Rozwijaj i wykorzystuj mocne strony dziecka.

Budowanie wysokiej samoceny nie polega na  wychowaniu perfekcyjnego dziecka. Jest to niemożliwe, podobnie jak niemożliwe jest bycie idealnym rodzicem. W całym procesie  najważniejsza jest miłość i szacunek oraz danie dziecku prawa do indywidualności. Traktujmy je więc w taki sposób, w jaki sami chcielibyśmy być traktowani.